Zeytin ve zeytinyağı ihracatçıları yeni UR-GE Projesi’nde buluştu

Türkiye’deki zeytin ve zeytinyağı ihracatçılarını çatısı altında buluşturan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nin seçimli Genel Kurul Toplantısı’nda Emre Uygun 55 oyla tekrar başkanlığa seçildi.

Genel kurulda konuşan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, sektörün küresel ve ulusal sınamalardan geçtiğini vurguladı.

Türk zeytincilik sektörünün 2023/24 sezonunda 763 milyon dolar ihracat gerçekleştirdiği bilgisini veren Uygun, “2024/25 sezonunda ihracatımız yüzde 27 geriledi ve sezonu 559 milyon dolar döviz geliriyle tamamladık” dedi.

İki farklı tabloyla karşı karşıyayız

İhracat rakamları irdelendiğinde iki farklı tablonun ortaya çıktığı bilgisini veren Uygun şöyle devam etti; “Bu dönemde sofralık zeytin ihracatımız, ürün çeşitliliğimizin stratejik önemini kanıtlayan bir performans sergiledi. Toplamda 255 milyon dolarlık ihracat geliriyle hedefini aşan sektörümüz, Türk zeytinini dünyanın dört bir yanındaki sofralara taşımayı başardı. Siyah zeytin ihracatımız yüzde 19 artışla 194 milyon dolara, yeşil zeytin ihracatımız ise yüzde 29 artışla 61 milyon dolara ulaştı. Tam 117 ülkeye gerçekleştirilen bu ihracat, küresel pazardaki sağlam konumumuzu bir kez daha teyit etti. Buna karşılık, zeytinyağı ihracatımız döviz bazında yüzde 50 oranında bir düşüşle 252 milyon dolara geriledi. Bu sonuçla zeytinyağı ihracatımız, 4 sezon aradan sonra sofralık zeytin ihracatının gerisinde kaldı. Miktar bazında ise 70 bin ton seviyelerinden 50 bin ton seviyelerine inildi.”

Kısıtlama, fon ve yasaklar zeytinyağında kötü sonu hazırladı

“Zeytinyağı ihracatımızdaki bu gerileme, yalnızca küresel fiyatlardaki düşüşle açıklanamaz” tespitinde bulunan Başkan Uygun, “2021 yılından bu yana dökme ve varilli zeytinyağı ihracatına yönelik uygulanan kısıtlama, fon ve yasaklar, sektörümüzün uluslararası pazarlardaki rekabet gücümüzü derinden etkiledi. Bu uygulamalar, ülkemizin güvenilir tedarikçi imajını zedeledi ve pazar paylarımızın rakip ülkelere geçmesine zemin hazırladı.”

Zeytin ve zeytinyağı sektöründeki ihracat kaybının 2025/26 sezonunda da sürdüğü bilgisini paylaşan Uygun, “2025/26 sezonunda ihracat rakamları yapısal sorunların ve kısıtlamaların yansımalarının sürdürdüğünü gösteriyor. 31 Mart 2026 tarihi itibarıyla sektörümüzün genel toplam ihracatı, bir önceki sezonun aynı dönemine kıyasla tutar bazında 38 azalarak 312 milyon dolardan 192 milyon dolar seviyesine geriledi. Bu dönemde özellikle zeytinyağı ihracatımız miktar bazında geçtiğimiz sezona kıyasla yüzde 73 azalarak 7 bin ton seviyelerine indi ve 44 milyon dolarlık bir döviz getirisi sağladı. Sofralık zeytin ihracatımız ise 135 milyon dolar seviyesinde tutunmayı başardı” ifadelerini kullandı.

Sektörel ticaret heyetlerine ağırlık verdik

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği olarak sektörde yaşanan daralmayı aşarak toplam ihracatımızı yeniden yukarılara taşımak amacıyla, dış pazarlardaki çalışmalarına hız verdikleri bilgisini veren Başkan Uygun, ABD, Kanada, Japonya ve Avustralya gibi hedef pazarlarda sektörel ticaret heyetleri düzenleyerek aktif çalışmalar yürüttüklerini, uluslararası prestijli fuarlarda sektörümüzü güçlü bir şekilde temsil etmeye devam ettiklerini vurguladı, Uygun, sözlerini şöyle sürdürdü; “ABD Summer Fancy Food ve Expo West, Japonya Foodex ve Çin Uluslararası İthalat Fuarı.  6 gıda birliğinin ortaklığıyla devam eden Turkish Taste turquality projesi ABD pazarındaki çalışmalarına devam ediyor. Bütçesel katkısı olmasa da tanıtım etkinliği olarak zeytin-zeytinyağı sektörünün en fazla kazanımı aldığına emin olabilirsiniz. Bu sene itibariyle Japonya pazarının da turquality projesine dahil edilmesi için girişimler başlatıldı.”

OLIVEtoLIVE UR-GE Projesi başlıyor

Zeytin ve zeytinyağı sektörünün orta ve uzun vadeli rekabet gücünü artırmak amacıyla OLIVEtoLIVE UR-GE Projesi’ni hayata geçirdiklerini genel kurul katılımcılarıyla paylaşan Uygun, “Bu projemize sektörümüzden tam 60 firmalık rekor bir başvuru gerçekleşmiştir. Bu sayı, EİB bünyesinde bugüne kadar ulaşılan en yüksek başvuru sayısıdır. Bu rekor katılım, sektörümüzün ihracata yönelik vizyonunun ve yüksek motivasyonunun en somut göstergesidir. Amacımız, firmalarımızın mevcut ihracat potansiyellerini en üst düzeyde hayata geçirmelerini sağlamaktır. Bu doğrultuda, süreç boyunca firmalarımızın altyapısal eksikliklerini tek tek tespit edecek; küresel rekabette ihtiyaç duydukları yetkinlikleri kazandıracak eğitimleri sunacağız.  Akabinde yürütülecek stratejik pazarlama ve markalaşma faaliyetleriyle firmalarımızı uluslararası arenada çok daha rekabetçi bir konuma taşıyacağız. Projemizin; ambalajlı ve katma değeri yüksek ürün ihracatının artırılması, ihracatçılarımızın uzun vadeli ve öngörülebilir bir ihracat yapısına kavuşması ve Türk zeytin ve zeytinyağının uluslararası pazarlardaki konumunun güçlendirilmesi açısından önemli bir fırsat olduğuna inanıyoruz” şeklinde görüşlerini dillendirdi.

İhracatta DİR her zaman kullanılabilir olmalı

EZZİB Genel Kurulu’nda ihracattaki yasakların ve kotaların sektörde belirsizlik yarattığı dillendirilirken, Dahilde İşleme Rejimi’nin sürekli açık olması gerektiğine ilişkin değerlendirmeler öne çıktı.

EZZİB Başkanı Emre Uygun, zeytinyağında ihracat yasaklarının son yıllarda 3 defa geldiğini, bu süreçte ihracatçılara sorulmadığını vurguladı.

Yasaklara sessiz kalmadıklarını ve gerekli mücadeleyi verdiklerini anlatan Uygun, “Bizim beklentimiz ihracatın önünü açacak formüllerin önümüze sunulmasıydı. Bizim zaten gayretlerimiz daha fazla pazar bulmak, katma değerli ihracatı arttırmak. Yasak kalksın diye bir mücadele yapmak ihracatçılar birliğinin ana görevi değil. Keşke biz bunlarla uğraşmıyor olsaydık. Ama maalesef sektörün bazı dinamikleri kimi zaman yurt dışındaki dinamikler bu yasakların konmasını bakanlık nezdinde mecbur kıldı. Maalesef bu konular yaşandı. Tek bizim sektörümüzde değil. Yaş meyve, kuru meyve, hayvansal ürünler. Bunların hepsi hala günümüzde bile tavuk ihracatı yasak. O ilgili birlikler de bunun mücadelesini veriyorlar. Ama 20 yıl 25 yıl öncenin bürokratik ve bakanlık seviyesindeki konuşma ve ilişki şekilleri değişti. Geçmiş dönemlerde olanlarla bugünleri aynı şekilde kefede değerli endirirsek yanlış sonuçlara varırız. Dahilde İşleme Rejimi konusuna gelince; ana mücadelelerimizden biri nedir? İhracatçının sürdürülebilir hammadde tedariğini sağlamaktır. Dahilde işleme rejimi bu enstrümanlardan biridir. Olması da gerekir. Ama bunu bir anda tartışmadan, istişare etmeden üretici, tüccar, ihracatçı herkesin bir araya getirip ortak bir çözüm bulmadan yapmak çözümsüz kaldığını hepimiz çok iyi biliyoruz. Aynı çözümsüzlüğe ulaşacak metodu denemenin de bir anlamı yok. Biz ne yapıyoruz? istişare ediyoruz, konuşuyoruz. Yönetim Kurulumuz adına konuşmak istemem ama şahsi görüşüm Dahilde İşleme Rejimi her zaman açık olur. İhtiyaç olursa kullanılır. Pazar payımızı kaybetmememiz lazım. Kolay bir operasyon değil zor bir operasyon hadi yapmak istesem finansman koşulları, zamanlaması, üretim vs. Açık olursa sektörün fayda göreceğini şahsen ve en samimi duygularımla inanıyorum. Bütün sektörlerde faydalanacağına inanıyorum ama ihtiyaç varsa kullanır. İhtiyaç yoksa zaten kullanılmaz.”

Pestisit yakın zamanda bizi bekleyen büyük tehlike

Zeytinyağı sektöründe Uzakdoğu ve Amerika’ya ihracat yapan firmaların pestisitlerden dolayı risklerle karşı karşıya olduklarına değinen EZZİB Başkanı Emre Uygun, Ticaret Bakanlığı’nın aldığı numunelerden Ege Bölgesi’ndeki şahit numunelerden 100 civarında numune aldıklarını, yapılan analizlerde yüzde 50’sinden fazlasında pestisit çıktığını Mosh-moah’ında önümüzdeki dönemde sorun olacağını bu konuda üretim sahalarından başlayarak önlemler alınması gerektiğini vurguladı. Uygun, “Biz Avrupa Birliği’ne direkt ürün satmadığımız için bu sorunu çok hissetmiyoruz. Ama bu büyüyen bir sorun. Bu sorunu uzmanlardan destek alarak çözeceğiz ya da yurt dışından bir tokmakla başımıza vurarak yaptıracaklar” diyerek görüşlerini noktaladı.

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nde genel kurul sonrasında yapılan seçimde Emre Uygun’un başkan adayı olduğu liste 55 oyla göreve getirildi. Yönetim Kurulu Başkanlığı’na Emre Uygun seçilirken Yönetim Kurulu’nda şu isimler yer aldı: “Davut Er, M. Kadri Gündeş, Güngör Şarman, Aykut Eker, Şafi Tunç, İsmail Selçuk, Rahmi Balsarı, Halil Can, Ayhan Bakan ve Vural Gözgeç”

Denetim Kurulu ise; “Ekin Fırıncıoğulları, Aydın Şensal ve Orhan Önal” isimlerinden oluştu.

 İzmir Modern / Nurten ÖĞÜT